Gabor: ‘Een goed gesprek begint met luisteren’

Maandag 14 januari 2019 sprak D. Gabor – 78 jaar, Hongaars vluchteling (in 1956), staatssecretaris van Landbouw (CDA), burgemeester, diplomaat – over zijn geboorteland Hongarije. Het was de vierde lezing van de Bilthovense Kring rond het centrale thema: Wie is Wij? Vooraf werd door het bestuur aangekondigd dat de spreker uitdrukkelijk was uitgenodigd om in zijn verhaal het Conviviaal Manifest te betrekken.

Begrip voor de traumatische geschiedenis van Hongarije

Gabor begon zijn verhaal met het statement dat elk goed gesprek begint met zorgvuldig te luisteren en daarbij open te staan voor andere meningen. Hongarije is een land dat getekend is door 500 jaar vrijheidsstrijd en pas sinds de val van de muur (1989) in Duitsland onder het juk van buitenlandse machten is uitgekomen. Gabor stelt: ‘Wat doet een langdurige bezetting en onderdrukking door vreemde mogendheden, o.a. door Ottomanen, Habsburgers en Russen, met een volk?’ En verwijzend naar het Conviviaal Manifest: ‘Hoe kunnen wij samen bouwen aan een vreedzame toekomst in Europa, zonder vooringenomen standpunten?’

Vrijheid kent vele dimensies

In Nederland en ook elders in (West) Europa bestaat heftige kritiek op Viktor Orban. Daarin wordt de Hongaarse premier verweten dat hij een dictator zou zijn, ondemocratisch handelt en een bedreiging vormt voor de rechtstaat. En dat hij weigert mee te werken aan opname van migranten in Hongarije. Zie daarover o.a. de onlangs geuite kritiek van Europarlementariër Sargentini. Volgens Gabor bestaat er echter een totaal verkeerd beeld van Orban in Nederland en andere Westeuropese landen. Gabor legt uit: het begrip vrijheid kent vele dimensies. In Nederland staat de individuele vrijheid centraal. In Hongarije van Orban kijkt men vooral naar de vrijheid van het land.

Hongaarse premier Orban

Orban is lid van een rechts-liberale middenpartij met een blik op de middenklassen en het bedrijfsleven. Hij werd na de verkiezingen in 1998 premier. Vanaf 2002 zat hij in de oppositie. In 2010 werd hij, na nieuwe verkiezingen, opnieuw premier met een comfortabele tweederdemeerderheid. Orban voerde vervolgens een aantal grondige hervormingen en bezuinigingen door. In 2012 werden een nieuwe Grondwet en een hervormd kiesstelsel van kracht. Hij gaf aan de etnische Hongaren in buurlanden het recht op een Hongaars paspoort. Hij bestreed de superinflatie en maakte een einde aan de val van de Hongaarse munt. Hij werkt eraan om de grote kloof tussen armen en rijken in zijn land kleiner te maken. In 2015 liet hij aan de grens een wal bouwen tegen de dreigende massale instroom van migranten. Een omslag in zijn denken ontstond rond het begin van de economische crisis van 2007. Orban ziet het groot-kapitaal als een internationale vorm van overheersing en daardoor als een ernstige bedreiging voor de democratie.

Gabor licht toe

De EU hanteert haar regels, volgens Orban, als een zoveelste imperator van Hongarije (en andere landen) en weigert in te zien hoezeer de liberale vermarkting verwoestend uitpakt voor het platteland en de lagere middenklasse. Ook verliest de EU met haar liberale migratie-politiek uit het oog dat men in Hongarije de islam afwijst, nadat de Ottomaans overheersing van Hongarije (1526-1683) heeft geleid tot een grote ontvolking van het land. Orban verdedigt een samenleving op christelijke grondslag. Hij is voor velen in zijn land een nationale held die groot aanzien geniet. Hij doet wat hij belooft en geeft Hongarije haar eigenwaarde terug na de vele bittere jaren van overheersing.

Conviviaal Manifest

Gabor betoogt dat de economische sturing van Orbán verwant is aan wat in het Conviviaal Manifest staat. Daarbij wijst hij – naast het bestrijden van de overheersende machtspositie van het kapitaal in de globaliserende wereld – o.a. op het tegengaan van de groeiende segregatie tussen bevolkingsgroepen, het invoeren van een minimum en maximum inkomen, het bevorderen van de rentmeesterschap van de aarde en het beteugelen van misleidende informatie. Gabor: ‘laten wij op zoek gaan naar een nieuwe vorm van samenleven zonder dat wij elkaar afslachten’.

De discussie na de pauze

De discussie was zeer levendig. Is deze Hongaarse held wel te vertrouwen? Is zijn migratiepolitiek niet inhumaan, zoals hij een hek opwerpt om de migranten/vluchtelingenstroom vanwege de burgeroorlog in Syrië te weren? En zijn banden met Poetin? Knevelt hij niet de pers? Gabor maakt veel indruk door zijn gedegen kennis van zaken en de rustige en overtuigende wijze waarop hij ingaat op kritische vragen. Een kwartier later dan gewoonlijk wordt de zaal gesloten na een uitzonderlijk boeiende avond. Er is goed geluisterd naar elkaar, precies wat Gabor vooraf bepleitte.

Ebbe Rost van Tonningen